De Wingerd

...als de leerkrachten meer vrijheid en vertrouwen krijgen, dan moeten de eindtermen gereduceerd worden. Leerkrachten zullen dan de kans krijgen om meer eigen lesstof te ontwikkelen... (DM 2015-06-03)

Tik de zoekterm in het vak op internet in deze site 

 

KIND MOGEN ZIJN OM VRIJ MENS TE WORDEN

 

Kind mogen zijn om vrij mens te worden. Zo luidt de wervende tekst onder het logo van De Wingerd. Iedere ouder die dit leest zal zich aangesproken voelen: wie wil nu immers niet dat zijn kind kind mag zijn op deze school om daardoor later een vrij mens te worden.

 

Maar dekt de vlag de lading?

 

Even bekijken.

 

1. Kind mogen zijn.

 

Als je dagelijks drie- tot viermaal in een rij moet staan wachten onder de hoede van leerkrachten - die met sst! aanmanen tot zwijgen – tot het volkomen stil is, is dat kind mogen zijn?

 

Als je in de rij een vaste plaats hebt waaraan je je moet houden, wil je geen opmerking of erger nog, straf krijgen, is dat kind mogen zijn?

 

Als je tijdens de pauze niet naar het toilet mag, maar moet wachten tot er vijf minuten vóór het einde van de pauze een bel gaat die het sein tot plassen of meer geeft, is dat kind mogen zijn?

 

Als er voor de vensters van je klas gordijnen hangen, zodat je niet eens naar buiten kunt kijken, is dat kind mogen zijn?

 

Als je dagelijks met de handen voor de borst gekruist een onverstaanbare en onverklaarbare spreuk (een antroposofische geloofsbelijdenis) moet zeggen, is dat kind mogen zijn?

 

Als je in de eerste klas lange uren moet stilzitten aan een tafel, met je voeten netjes naast elkaar op een bankje, omdat dit blijkbaar de meest geschikte schrijfhouding is, is dat kind mogen zijn?

 

Als er op de speelplaats een groot bord hangt met reglementen waaraan je je al spelend moet houden, is dat kind mogen zijn?

 

Als er ook in de klas reglementen ophangen is dat kind mogen zijn?

 

Als je dagindeling met onpersoonlijke en schelle belgeluiden wordt bepaald, is dat kind mogen zijn?

 

Vruchteloos heb ik op de site van de school gezocht naar een verklarende tekst over dit ‘kind mogen zijn’. De school zou toch tenminste uitleg en voorbeelden mogen geven van hoe een kind kind mag zijn op deze school. Een beknopte verwijzing naar Steiners antroposofisch wereldbeeld is niet voldoende.

 

2. Vrij mens

 

Maar wat als blijkt dat afgestudeerden van deze school, ondanks het feit dat ze kind mochten zijn, toch geen vrij mens geworden zijn? Wat dan?

 

Heeft de school haar belofte dan niet waargemaakt?

 

Kan de school aansprakelijk gesteld worden voor het falen van de afgestudeerden?

 

Vruchteloos heb ik op de site van de school gezocht naar een verklarende tekst over wat een ‘vrij mens’ is of tenminste wat de school met ‘vrij mens’ bedoelt.

 

Als de school stelt dat ze de kinderen de kans geeft om ‘vrij mens’ te worden, zijn de leerkrachten dan ook ‘vrije mensen’? Je kunt toch moeilijk verlangen dat kinderen later ‘vrije mensen’ worden als de leerkrachten het zelf niet zijn. Mijn ervaring is echter dat de leerkrachten allerminst vrij zijn. Ze zijn verplicht zich te scholen in de antroposofie van Rudolf Steiner. En als ze na vele jaren studie van deze mens- en wereldbeschouwing tot de ontdekking komen dat antroposofie niet meer is dan één bepaalde visie op mens en wereld en ook niet de énige of ultieme waarheid blijkt te zijn, dan is die leerkracht niet langer welkom in de kring van steinerscholen. Want zo heeft een van de leidende figuren van de Federatie van steinerscholen in Vlaanderen me duidelijk gemaakt: een steinerschool zonder antroposofie kan niet bestaan. Het is ook de taak van de steinerscholen om ‘antroposofie in de wereld te zetten’.

 

3. Vrij mens worden.

 

Ligt de klemtoon op mens worden, dan stel ik me deze vraag: Als een school ervan uitgaat dat een kind nog mens moet worden, zijn die kinderen dan geen mensen? Wanneer wordt een kind mens?

 

Ligt de klemtoon op vrij worden, dan stel ik me de vraag: Zijn kinderen dan niet vrij en mensen wel?

 

Hoe moet ik dit opvatten?

 

Kunnen we überhaupt ooit vrije mensen worden?

 

Met haar wervende slogan roept De Wingerd ernstige filosofische vragen op. Als dat zo bedoeld is, vind ik het waardevol, maar dan had er wel wat uitleg mogen staan op de site.

 

--------

 

Toen ik in 1983 De Wingerd oprichtte was ik klaar en duidelijk: deze school biedt kunstzinnig basisonderwijs volgens de Rudolf Steinerpedagogie. Daaraan konden de ouders tenminste zien dat er kunstzinnig gewerkt zou worden en dat de methode gevolgd werd van de steinerscholen. Ik houd niet van wervende teksten waarin zaken geclaimd of beloofd worden die niet realistisch zijn en die hoe dan ook niet waargemaakt kunnen worden.

 

Het is natuurlijk het volste recht van de huidige Wingerdgeneratie om andere klemtonen te leggen en om te evolueren, maar men zou dit beter op een eerlijke manier doen, zonder loze beloften.

 

-----

 

CO-TEACHING

 

Dit lees ik op de site van De Wingerd:

 

We willen als school aan elk kind in elke klas die zorg kunnen blijven geven die het nodig heeft. We voeren daarvoor de methode van co-teaching in: een methode waarbij twee leerkrachten gelijktijdig én gelijkwaardig voor de klas staan. Van onze zusterschool in Wilrijk, die het systeem afgelopen jaar heeft toegepast, weten we dat zowel de leerwinst als het welbevinden hierdoor toenemen. Ook wetenschappelijk onderzoek naar co-teaching ondersteunt deze bevinding. Wij willen deze methode vanaf volgend jaar in alle klassen toepassen tijdens de vaklessen rekenen en taal. Zo kunnen leerlingen met een zorgvraag beter en meer individueel geholpen worden, en indien nodig kan de klas gedifferentieerd werken. Uiteraard maakt co-teaching nog meer werkvormen mogelijk. Die zullen volgend schooljaar verder onderzocht en uitgewerkt worden door Juf Yolanda Habraken, die in elke klas als co-teacher en zorgcoach de klasleerkracht zal bijstaan. (http://www.steinerschooldewingerd.be/pedagogischeachtergrond/begrippenlijst)

 

Ik vind het bijzonder goed nieuws dat De Wingerd volgend schooljaar (2017-2018 veronderstel ik) aan de slag wil gaan met co-teaching. Maar geheel nieuw is deze werkwijze in De Wingerd niet. De school is in 1983 gestart met co-teaching én combinatieklassen in de lagere school. Eerst waren het Rina en ik die samen voor de klas stonden, later waren het Carry en ik. Getweeën zorgden we voor de grote groep kinderen van de eerste tot en met de zesde klas.

 

Door de snelle groei van de school gingen we over op klasgroepen, zoals in veruit de meeste scholen. Maar al snel had ik heimwee naar de combinatieklassen en de co-teaching. Ik stelde aan het bestuur van De Wingerd voor om een afdeling in te richten waarbij deze twee principes gerealiseerd konden worden. Het was echter te vroeg, de geesten waren er nog niet rijp voor. Toen ik in 1997 De Wingerd verliet en Rinkrank oprichtte, was het standpunt vanaf het begin duidelijk: combinatieklassen en co-teaching, want deze zaken zijn zo waardevol voor de ontwikkeling van de kinderen, dat ze nu als basis van de nieuwe school moesten dienen. Tot op vandaag gebeurt dit zo in Rinkrank.

 

Het is dus niet nodig om de blik te richten op de steinerschool in Wilrijk – die slechts één jaar ervaring heeft met dit principe - om met co-teaching aan de slag te gaan, er waren en zijn veel dichterbij (in eigen huis zelfs) goede voorbeelden te vinden.

 

Aangezien er in de tekst van De Wingerd niet gesproken wordt over combinatieklassen, veronderstel ik dat men het jaarklassensyteem blijft hanteren. Een beetje jammer, want co-teaching tezamen met combinatieklassen levert nog betere resultaten op.

 

---

 

EEN NIEUW LOGO & HUISSTIJL

 

In de tweede paragraaf van de tekst viel me iets op. Ik herneem de tekst hieronder:

 

In het oude logo van onze school stond de roos, verwijzend naar "Het Rozenpoortje", de naam van het eerste peuterschooltje waaruit later De Wingerd is ontstaan. De drie krullen van de wilde Wingerd onderaan, stonden symbool voor het voornemen om de kinderen iets heel bijzonders mee te geven. Iets warms en iets waardevol. Iets geestelijk en tegelijk ook heel praktisch en concreet. Dat voornemen, uitgebeeld door die drie krullen, is tot vandaag onveranderd gebleven: we willen onze kinderen stimuleren in hun denken, hun voelen en hun willen.

 

De Wingerd is NIET ontstaan uit het Rozenpoortje. De waarheid heeft zo haar rechten en het is maar best dat er geen onwaarheden de wereld worden ingestuurd. Hoe is De Wingerd dan wel ontstaan?

 

De Wingerd is mijn persoonlijk initiatief. Om dit te realiseren heb ik in 1983 een hypotheek van 1.000.000 Bef genomen op mijn huis in Berchem. Vandaag (2017) betekent dit iets meer dan 41.000 euro. Die hypotheek heb ik zélf - uit eigen zak dus - afbetaald. De school heeft daar nooit één cent moeten voor uittrekken.

 

Nadat ik met de verbouwing van het huis (kasteeltje) gestart was in april 1983, kwamen geïnteresseerde buren en anderen informeren of ze hun kind(eren) konden inschrijven. De eerste inschrijvingen gebeurden wéken voordat de ouders van het Rozenpoortje contact met me opnamen.

 

Toen bleek dat Het Rozenpoortje in Kalmthout niet kon blijven bestaan, hebben de ouders van dat schooltje een gesprek met mij gehad, waarop dan enkele weken later beslist werd dat zij mijn initiatief genegen waren en mee wilden werken. Het was mijn bedoeling een basisschool op te richten waarin het kunstzinnige een belangrijke plaats zou krijgen met dagelijks muziek, tekenen enz. Het was niet de bedoeling om een steinerschool op te richten. Om de ouders van het Rozenpoortje tegemoet te komen, kreeg de school de ondertitel: Kunstzinnig basisonderwijs volgens de Rudolf Steinerpedagogie. Inhoudelijk zou het kunstzinnige primeren, methodisch zouden we werken volgens de steinerpedagogie, dit wil zeggen met periodeonderwijs enz.

 

O ja, Het Rozenpoortje was geen peuterschooltje maar een heuse kleuterschool met in 1983 voldoende schoolrijpe kinderen om een eerste klas op te starten. Alleen de peuterklas droeg de naam 'Speelklasje'.

 

Nog een kleinigheidje. De titel van de tekst luidt: EEN NIEUW LOGO & HUISSTIJL. Taalkundig is dit niet correct, tenminste als NIEUW ook op HUISSTIJL betrekking heeft. Bij HUISSTIJL hoort namelijk NIEUWE te staan (de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord). De titel zou deze kunnen zijn: EEN NIEUW LOGO & EEN NIEUWE HUISSTIJL. Ik vind het belangrijk dat een school zo nauwkeurig mogelijk met taal en spelling omgaat.

 

Met dank aan de auteur van de tekst: Na een mail werd de titel aangepast en luidt nu: EEN NIEUW LOGO EN EEN NIEUWE HUISSTIJL. De zin over het Rozenpoortje werd ook aangepast, waarvoor dank. Dat de stijl van die nieuwe zin met haar lachende bloem ook niet helemaal overeenstemt met wat de oprichter van De Wingerd in gedachten had, laat ik maar even zo. Het is niet echt gepast om als volwassene antropomorfe elementen in een zakelijke tekst te gebruiken. Antropomorfisme moeten we - ook en zeker tegenover de kinderen - vermijden. Zij moeten daarvan in hun kleuter- en lagereschooltijd net loskomen. Steiner zelf bezondigt zich ook aan antropomorfisme in de spreuk die hij geschreven heeft en die dagelijks in alle steinerscholen ter wereld door kinderen in eerste, tweede en derde klas gezegd wordt. Die spreuk vangt aan met: 'Het liefdelicht der zon'. Dat de zon licht geeft, klopt, maar dat dit liefdelicht is, is een interpretatie vanuit menselijk oogpunt, terwijl de zon niets menselijks heeft, dus ook geen liefde.

 

 

Nog een kleine onvolkomenheid in de tekst viel me op. Er staat: "...om de kinderen iets heel bijzonders mee te geven. Iets warms en iets waardevol. Iets geestelijk en tegelijk ook heel praktisch en concreet." Ofwel schrijf je Iets warms en iets waardevols. Iets geestelijks en ... praktisch en conreets." Maar dat is niet zo goed leesbaar met al die eind-s'en. Dus maar beter zo: "Iets warm en iets waardevol. Iets geestelijk en ... praktisch en concreet." Maar dan nog is dit zeer onduidelijk en wollig, het blijft maar iets'en. Ik stel dit voor: "... om de kinderen, warme, waardevolle, geestelijke, praktische en concrete inhouden mee te geven."

 

2017-04-21:

De titel is taalkundig nu in orde, maar de eerste alinea van de tekst is niet aangepast. Er staat nu:

"Is het je al opgevallen? We hebben een nieuw Logo en Huisstijl en zijn er erg fier op!!"

Het probleem met 'nieuw' heb ik al uitgelegd.

Maar waarom hebben Logo en Huisstijl een hoofdletter?

En waarom twee uitroeptekens? Zijn logo en huisstijl zó belangrijk voor een school?

De tekst met de "ietsen" is niet aangepast. Deze zin kan trouwens gewoon weggelaten worden, want de drie krullen stonden voor denken, voelen, doen, zonder meer; daar hoeven geen resem "ietsen" bij.

De wollige tekst over de lachende bloem staat er helaas nog steeds.